วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

โรคพิษสุนัขบ้า หรือโรคกลัวน้ำ คือ โรคติดเชื้อในระบบประสาท และเยื่อบุสมอง เป็นโรคที่ติดต่อจากสัตว์สู่คน ที่มีอันตรายร้ายแรง โดยผู้ป่วยที่สัมผัสกับสัตว์ติดเชื้อ จะได้รับเชื้อไวรัสโรคพิษสุนัขบ้าในตระกูล Rhabdoviridae ผ่านทางน้ำลายของสัตว์ที่กัด

Table of Contents

Toggle

ซึ่งโรคพิษสุนัขบ้า ทำให้เกิดโรคได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นคน สุนัข แมว ลิง กระรอก ค้างคาว สุนัขจิ้งจอก สกังก์ แรคคูน พังพอน ฯลฯ พาหะนำโรคที่สำคัญในประเทศไทย คือ สุนัข ประมาณ 90% รองลงมาคือแมว ส่วนในต่างประเทศมักเกิดจากสัตว์ป่ากินเนื้อต่าง ๆ เช่น สุนัขจิ้งจอก สุนัขป่า Jaguar ฯลฯ และสำหรับในแถบประเทศลาตินอเมริกานั้น ยังพบพาหะที่สำคัญคือ ค้างคาวดูดเลือด (Vampire bat)

โดยโรคพิษสุนัขบ้านี้ หลังจากได้รับเชื้อมักไม่ปรากฏอาการใดๆ โดยอาการมักเกิดหลังจากถูกกัดประมาณ 7 วัน หรือเป็นเดือน เชื้อไวรัสจะจู่โจมประสาทส่วนกลางทำให้เกิดโรคทางระบบประสาท เช่น ชัก ประสาทหลอน อัมพาต โดยโรคพิษสุนัขบ้า เป็นโรคร้ายแรงอันตรายถึงชีวิต ซึ่งผู้ที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้าจะเสียชีวิตเกือบทุกราย เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มียารักษาโรค แต่สามารถป้องกันได้ โดยการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า คืออะไร?

วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า (Rabies vaccine) คือ การนำเชื้อไวรัสชนิดเชื้อตายมาฉีดให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสเรบีส์ หรือเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า นั่นเอง โดยเชื้อตายจะไม่ทำให้เกิดโรคพิษสุนัขบ้าจริงๆ แต่อาจมีผลข้างเคียงบ้างในบางกรณี

วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าสามารถฉีดได้ทั้งก่อนรับเชื้อเพื่อให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันมาเตรียมพร้อมไว้ก่อน และควรฉีดกระตุ้นอีกครั้งในกรณีที่ถูกกัดด้วย แต่อย่างไรก็ตาม วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ไม่สามารถป้องกันการติดโรคได้ 100%

การฉีดวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าไว้ล่วงหน้าก่อนสัมผัสโรค หรือถูกสัตว์กัด โดยเฉพาะบุคคลที่มีความเสี่ยง ซึ่งวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าที่ใช้กันมีหลายชนิด

ใครบ้างที่ควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

ผู้ที่เป็นสัตวแพทย์
ผู้ที่ต้องดูแลสัตว์ หรือเลี้ยงสัตว์
ผู้ที่ทำงานในห้องปฎิบัติการเกี่ยวกับพิษสุนัขบ้า
ผู้ที่สัมผัส หรือมีโอกาสสัมผัสสัตว์ที่มีโอกาสติดเชื้อ
ผู้ที่ถูกสัตว์พาหะกัด ข่วน หรือทำให้เป็นแผล
ผู้ที่เดินทางไปต่างประเทศ อาจมีโอกาสมากขึ้นที่จะได้รับเชื้อ

วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ฉีดกี่เข็ม?

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ คือการฉีดก่อนรับเชื้อ และการฉีดเมื่อรับเชื้อไปแล้ว

การฉีดวัคซีนก่อนสัมผัสโรค

เป็นการฉีดเพื่อให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อโรคขึ้นมาเช่นเดียวกับวัคซีนชนิดอื่นๆ รายละเอียดการฉีดมีดังนี้

ฉีดทั้งหมด 3 เข็ม
เข็มที่ 2 ห่างจากเข็มแรก 7 วัน
เข็มที่ 3 ห่างจากเข็มที่ 2 ประมาณ 2-4 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับแพทย์ประเมิน

ซึ่งหากได้ฉีดวัคซีนล่วงหน้าไว้แล้ว กรณีถูกสัตว์บ้ากัด จะฉีดวัคซีนกระตุ้นเพียง 1 – 2 ครั้ง โดยไม่จําเป็นต้องฉีดเซรุ่มรอบแผลอีก การฉีดเซรุ่มรอบแผลบอกเลยว่าเจ็บ ถ้ามีหลายแผลก็ต้องฉีดให้ครบทุกแผล ดังนั้นจึงไม่ต้องเจ็บปวดจากการฉีดเซรุ่ม ที่สำคัญลดโอกาสเสี่ยงที่จะแพ้เซรุ่ม และลดค่าใช้จ่ายได้

การฉีดวัคซีนหลังสัมผัสโรค

เป็นการฉีดวัคซีนหลังจากสงสัยว่ารับเชื้อโรคพิษสุนัขบ้ามาแล้ว เช่น หลังจากถูกสุนัขกัด โดยวัคซีนจะเข้าไปป้องกันเชื้อไวรัสไม่ให้เข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลาง รายละเอียดการฉีด อาจมีดังนี้

วัคซีนที่ใช้จะมีด้วยกัน 2 แบบ คือ

วัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า ฉีดเพื่อให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นมา มีทั้งฉีดเข้ากล้ามและฉีดเข้าใต้ผิวหนัง โดยทั่วไปจะนิยมฉีดเข้ากล้ามโดยฉีดครั้งละ 1 เข็ม 5 ครั้ง (วันที่ 0 (วันเริ่มฉีดวัคซีน), วันที่ 3, วันที่ 7, วันที่ 14 และ วันที่ 30)
ฉีดเซรุ่ม หรือ อิมมูโนโกลบูลิน (RIG) โดยจะฉีดรอบแผลเพื่อเป็นภูมิคุ้มกันไปทำลายเชื้อก่อนที่เชื้อจะก่อโรคขึ้นและระหว่างรอให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายสร้างขึ้นมาเองจากวัคซีน ซึ่งเซรุ่ม หรือ RIG นี้มี 2 แบบ คือ ทำมาจากม้า (ERIG) และทำมาจากคน (HRIG)

แพทย์จะฉีดตัวไหนบ้าง ก็จะดูจากบาดแผล ถ้าบาดแผลรุนแรงหรือถูกกัดบริเวณอวัยวะสำคัญ เช่น บริเวณใบหน้า คอ แขน เป็นต้น จะฉีดเซรุ่มให้เลยไม่ต้องรอให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันเอง แต่เนื่องจากเซรุ่มมีราคาแพง และโอกาสที่คนฉีดจะเกิดอาการแพ้รุนแรงเกิดขึ้นได้

ดังนั้นแพทย์จึงพิจารณาตามความจำเป็นของผู้ป่วยเป็นราย ๆ ไป ดังนี้

หากไม่เคยได้รับวัคซีนมาก่อน และถูกสุนัขกัด อาจต้องฉีดวัคซีนทั้งหมด 4 เข็ม โดยเข็มแรกจะต้องฉีดให้เร็วที่สุดหลังถูกกัด ซึ่งแพทย์อาจฉีดอิมมูโนโกลบูลิน (Human rabies immunoglobulin: HRIG) เพื่อฆ่าเชื้อบริเวณแผล จากนั้นจึงรับวัคซีนตามปกติอีก 3 เข็ม โดยวัคซีนปกติเข็มต่อจาก HRIG ฉีดให้วันที่ 3, 7 และ 14 หลังจากเข็มแรกตามลำดับ
หากเคยรับวัคซีนมาก่อนในอดีตแล้ว อาจฉีดกระตุ้นเพียง 2 เข็ม โดยเข็มที่ 2 ห่างจากเข็มแรก 3 วัน โดยไม่ต้องฉีดอิมมูโนโกลบูลิน แต่ยังคงต้องมารับวัคซีนเร็วที่สุดหลังจากถูกกัดเช่นกัน

ไม่ว่าจะเป็นการฉีดวัคซีนกรณีไหน การรับวัคซีนพิษสุนัขบ้าให้ตรงตามกำหนดที่แพทย์แนะนำมีผลอย่างมากต่อประสิทธิภาพของวัคซีนในการป้องกันเชื้อ

ผลข้างเคียงของวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

มักพบได้ไม่บ่อย แต่มีความเป็นไปได้ที่จะพบอาการ ดังนี้

เจ็บ ปวด หรือบวมบริเวณที่ฉีดวัคซีน
อาจมีอาการปวดหัว หรือเวียนหัว
อาจมีอาการคลื่นไส้
อาจมีอาการปวดกล้ามเนื้อ
อาจมีอาการปวดท้อง

แม้ผลข้างเคียงของวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าจะไม่รุนแรง แต่หากมีอาการแพ้สารชนิดใด หรือเคยรับวัคซีนตัวไหนแล้วแพ้มาก่อนในอดีต ควรแจ้งกับแพทย์ก่อนที่จะรับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

ฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ที่ภูเก็ตได้ที่ไหน?

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก ให้บริการที่ใกล้ชิด ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทาง พร้อมทั้งทีมงานที่มีความชำนาญ พร้อมให้คำปรึกษาและ การรักษา โดยคุณสามารถเข้ารับบริการได้ทั้ง walk-in หรือนัดหมายล่วงหน้า เพื่อความสะดวกรวดเร็วในการเข้ารับบริการ

ช่องทางการติดต่อ

สาขาลากูน่า

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก สาขาลากูน่า ตั้งอยู่ที่ 58/1 ตำบลเชิงทะเล อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต 83100
เปิดบริการทุกวัน จันทร์ – อาทิตย์ 09.00 – 22.00 น.
สอบถามผ่าน Line id. @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ)
เบอร์โทรติดต่อ 096 236 2449
แผนที่คลินิก https://maps.app.goo.gl/SXaeLrSU9Lx47YPH6
จองคิวตรวจออนไลน์ https://pmclaguna.youcanbook.me

สาขาในเมือง

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก สาขาเมืองภูเก็ต ตั้งอยู่ที่ 41/7-41/8 ตำบลตลาดเหนือ อำเภอเมืองภูเก็ต จ.ภูเก็ต 83000
เปิดบริการทุกวัน จันทร์ – อาทิตย์ 09.00 – 21.00 น.
สอบถามผ่าน Line id. @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ)
เบอร์โทรติดต่อ 096 228 2449
แผนที่คลินิก https://maps.app.goo.gl/yeU9qNArGg3qdwZw9
จองคิวตรวจออนไลน์ https://pmctown.youcanbook.me

สาขาหอนาฬิกา

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก สาขาหอนาฬิกา 206/8 ถ. ภูเก็ต ตำบลตลาดใหญ่ อำเภอเมืองภูเก็ต ภูเก็ต 83000
เปิดบริการวันจันทร์–ศุกร์ 11:00–19:00 น. ปิดวันเสาร์–อาทิตย์
สอบถามผ่าน Line id. @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ)
เบอร์โทรติดต่อ 096 696 2449
แผนที่คลินิก https://maps.app.goo.gl/svPvTabmmD1DHe9v9
จองคิวตรวจออนไลน์ https://phuketmedicalclinic.youcanbook.me